Hebt u zich al eens afgevraagd beste lezer, waarom de prijs van een vat ruwe olie altijd aangegeven is in Amerikaanse dollar? Indien ja, dan komt u dat vandaag te weten. Indien nee, ook.

Eind jaren ’60, begin jaren ’70 bevond de Verenigde Staten, met als president de Republikein Richard Nixon, zich op een kantelpunt. Als gevolg van het akkoord van Bretton Woods in 1944 was de Amerikaanse dollar het anker van het monetaire systeem geworden. De dollar was immers inwisselbaar voor goud, en andere munten waren gekoppeld aan de dollar. De VS gaven echter veel meer dollars uit dan het goud in voorraad had, als gevolg van de Vietnamoorlog, grote binnenlandse sociale programma’s en uiteraard investeringen in militaire bases over de ganse wereld. Daardoor kwam de goudvoorraad van de VS onder druk, want meer buitenlandse landen begonnen hun munten in te wisselen voor goud, en de reserves liepen snel terug. De keuze voor de VS was ofwel bezuinigen en minder dollars drukken, ofwel een radicale oplossing. Gezien politici in de geschiedenis nogal bezig geweest zijn met uitgeven in plaats van besparen, werd er gekozen voor de radicale oplossing.

In augustus 1971 sloot Richard Nixon het goudloket. De dollar was niet langer inwisselbaar voor goud. Het was bedoeld als een tijdelijke maatregel om de goudreserves van de VS te beschermen, en speculatie tegen de dollar te stoppen. Het werd echter een permanente regel, waardoor landen niet langer hun dollars in goud konden omwisselen. De VS konden nu ongehinderd dollars drukken, want ze moesten niet langer de goudreserves in de gaten houden. Hierdoor werd ineens ook het “fiatgeld” geboren. Fiatgeld is geld dat waarde heeft omdat een overheid verklaart dat het een wettig betaalmiddel is. Het woord fiat komt uit het Latijn: “fiat” = “Het zij zo / zo is het bepaald.” Dat geld is volledig gebaseerd op vertrouwen, het is immers niet meer inwisselbaar tegen goud, of een andere tastbare grondstof. Zolang dat vertrouwen er is, geen enkel probleem. Het is pas als burgers beginnen te twijfelen of dat briefje van €50 wel €50 waard is, dat er een fundamenteel probleem is.

Als gevolg van het verlaten van de goudstandaard dreigde de vraag naar Amerikaanse dollar te dalen, omdat de garantie verdwenen was dat er goud voor verkregen kon worden. De Amerikaanse overheid moest dus naar een alternatief op zoek om de vraag naar Amerikaanse dollar op peil te houden. In datzelfde jaar, 1971, werd dat opgelost door een akkoord met onder andere Saudi-Arabië en andere grote olieproducerende landen. De VS maakte de afspraak dat deze landen hun olie enkel nog zouden verkopen in Amerikaanse dollar, in ruil voor politieke en vooral militaire steun voor deze landen. Bovendien gingen deze landen de afspraak aan om een gedeelte van de opbrengsten te investeren in de VS, bijvoorbeeld in staatsobligaties, de fameuze T-Bills. Voor de VS is dat een bijzonder goede deal, want het versterkt de dollar als wereldreservemunt (iedereen heeft USD nodig om hun olie te betalen), het geeft hun de mogelijkheid om makkelijker leningen aan te gaan, en het geeft de VS een bovenmatige economische en geopolitieke invloed en macht.

Deze petrodollar is een doorn in het oog van vele landen omdat het hun economisch en politiek afhankelijk maakt van de VS. Het geeft de VS veel macht om sancties aan te kondigen, tegoeden te bevriezen en landen uit te sluiten van betalingssystemen. Doorheen de geschiedenis zijn er uitdagingen geweest tegen de petrodollar. In 2000 besloot Saddam Hoessein om olie te verkopen in euro’s in plaats van dollars. In 2003 viel de VS Irak binnen, met nogal desastreuze gevolgen voor de heer Hoessein. Eind jaren 2000 stelde Muammar Gaddafi een Afrikaanse goudgedekte munt voor, die gebruikt kon worden voor de handel in olie. In 2011 was er een NAVO interventie, met al even desastreuze gevolgen voor de heer Gadaffi. Iran probeert al jaren om olie te verkopen in een andere munt dan de dollar. Gevolg: zware sancties van de VS. Rusland doet hetzelfde sinds 2014 en vooral na 2022. 2014 is niet toevallig het jaar van de revolutie in Oekraïne, 2022 de inval van Rusland in datzelfde land. Zelfde gevolg: internationale sancties. Venezuela probeert het ook al even, en wie het nieuws op X een beetje volgt weet dat er momenteel een ganse vloot van de VS geparkeerd ligt voor Venezuela. De les is dus wel duidelijk. De hegemonie van de petrodollar bedreigen doe je best niet lichtzinnig.

De meest serieuze uitdaging komt momenteel van China. Zij hebben, net zoals vele landen uit het Verre Oosten, een langetermijnstrategie. Ze verhandelen olie al in hun munt, de yuan, en maken ook dat de yuan inwisselbaar is voor goud. Rusland heeft ook al plannen bekend gemaakt om via een omweg het mogelijk te maken om olie te verhandelen in goud. Rusland en China maken deel uit van de BRICS landen, samen met Brazilië, India en Zuid-Afrika. In het vorige artikel van Agent Sloan werd er al gewag gemaakt van The Unit, de munt gelanceerd door de BRICS landen. Eens die munt helemaal op punt staat, zou deze een gigantische uitdaging kunnen zijn voor de petrodollar.

Het verdwijnen van de petrodollar is voor de VS niet aanvaardbaar. Het zou betekenen dat de VS binnen haar middelen zou moeten gaan leven, wat politiek en economisch niet haalbaar is. De olieproducerende landen zouden dan teveel aan invloed winnen, en de euro, yuan en goud zouden in waarde stijgen. Als die landen dan ook zouden stoppen met aankopen van de Amerikaanse staatsobligaties, is dat een verder verdwijnen van financiering van de VS. Indien ze dat ook nog eens zouden koppelen aan verkoop van de obligaties die ze nu aanhouden, zal de VS dat beschouwen als een quasi oorlogsdaad. We weten ondertussen waartoe de VS in staat is als antwoord op eenieder die de petrodollar structureel uitdaagt. Momenteel wijst alles erop dat de BRICS landen, met China als voortrekker volop bezig is met het uitbouwen van een structuur die een alternatief zou kunnen bieden voor de petrodollar. Irak, Venezuela en Libië binnenvallen is natuurlijk andere koek dan China. Als echter de VS zich teveel in de hoek geduwd voelt, dan is alles mogelijk.

Onnodig te zeggen: wordt vervolgd…

**

Illustratie: Invasie in Irak

**